Ekonomi dibe vuruyor! Genç işsizler yüzde 29.3’e yükseldi

Genç işsizlerin oranı yüzde 10 artarak yüzde 29.3’e yükseldi. 2020’de ilk üç ayda 133 milyon fazla veren KKTC yerel bütçesi 2021’de aynı döneminde 135 milyon açık verdi. İşletme kredileri yüzde 36.9 yükseldi. 2021’in ilk çeyreğinde gelen yolcu sayısı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 99.2 geriledi.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) 2021 yılının ilk çeyreğini konu alan ekonomik bülteni dün açıkladı. Ortaya konan veriler, ülke ekonomisinde çarkların dönmediğini gösteriyor. Bültende özellikle hükümete yönelik bir dizi politika önerilerine de yer verildi.

Ticaret Odası Konferans Salonu’nda düzenlenen basın toplantısıyla açıklanan bültende 2020’de başlayan koronavirüs etkilerinin hala devam ettiğine işaret edildi.

KTTO Başkanı Turgay Deniz tarafından açıklanan bültende; TC-KKTC arasında imzalanan 12 maddelik bir eylem planı da ihtiva eden “2021 Yılı T.C. Hükümeti ile KKTC Hükümeti Arasında İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması” üzerinde de duruldu.

Turgay Deniz, “2021 1. Çeyrek Bülteni”nin Ocak, Şubat, Mart aylarında yaşanan gelişmelere bağlı olarak “KKTC ekonomisinin bir fotoğrafını çektiğini” kaydetti.

2021 1. Çeyrek için hazırlanan Ekonomi Bülteninin yedi ana başlıktan oluştuğunu belirten Deniz, şöyle devam etti:

“Yönetici Özeti başlığı altında, bültendeki veri ve analizlerin kısa bir özetine yer veriliyor.

İkinci başlıkta, Küresel Ekonomik Görünüm değerlendiriliyor.

KKTC, Türkiye ve GKRY Ekonomilerinin Görünümü başlığında, KKTC başta olmak üzere karşılaştırmalı olarak üç ekonominin büyüme, istihdam, dış ticaret dengesi, enflasyon, bütçe, bankacılık ve turizm verilerine yer veriliyor.

Dördüncü başlıkta ise KKTC, Türkiye ve GKRY’nin son dönemde işletmelere ve çalışanlarına sunduğu destekler özetleniyor.

Beşinci başlıkta piyasalarda 2021 1’inci Çeyrekte yaşanan gelişmelere yer verilirken altıncı başlıkta ise KKTC, Türkiye ve GKRY’nin yapısal reform ajandaları değerlendiriliyor.

Son olarak yedinci başlıkta ise yine 2021 1’inci Çeyrekte KTTO tarafından gündeme getirilen bazı politika önerileri paylaşılıyor.”

Bülteninin içeriğinden de bahseden Deniz, şunları kaydetti:

“Küresel ekonomi 2021 yılına da devam eden korona virüs baskısı altında girmiştir.

Gelişmiş ekonomilerde devam eden destekleyici tedbirlerin küresel ekonomik toparlanmaya destek sağlaması beklenmektedir. IMF, OECD ve Dünya Bankası’nın yayımladıkları raporlarda 2021 yılında küresel büyümenin sırasıyla %6, %5,6 ve %4 olacağı tahmin edilmiştir.

Ancak, toparlanma hızının ülkeler arasında farklılık arz edeceği görülmektedir.

Mevcut gelir düzeyleri ve olanakları itibarıyla gelişmiş ekonomiler Kovid-19 krizinin yol açtığı ekonomik tahribata, daha güçlü ve doğrudan desteklerle cevap vermektedirler.

Özellikle gelişmekte olan ülkeler için 2021 yılının “yelkenleri doğru ayarlamak” adına bir imkân sunabileceği değerlendirilmektedir.

Yapısal reformların hızlandırılması, Kovid-19 kaynaklı kayıpların hızla yerine getirilmesini sağlayabilecektir.”

YÜZDE 11.04 KÜÇÜLME

Deniz, birçok ülkede olduğu gibi başta turizm ve yükseköğretimdeki kayıplardan kaynaklı olarak KKTC ekonomisinin de salgından derin bir şekilde etkilenmeye devam ettiğine işaret ederek, KKTC ekonomisinin 2020 yılı sonunda yüzde 11,04 civarında küçüleceğinin tahmin edildiğini, işsizlik oranının, 2020 yılında, pandeminin de etkisiyle, 9 yıl sonra ilk defa yüzde 10,1 ile çift hanelere çıktığını, genç işsizlik oranının ise 2020 yılında yaklaşık yüzde 10 puan artarak yüzde 29,3’e yükseldiğini, 2020 yılında enflasyon oranının yüzde 15,03 olduğunu anımsattı.

2021 1’inci Çeyrekte yıllık enflasyonun yüzde 13,97’ye düşse de Mart ayında dövizde tekrar görülen artışın, petrol başta olmak üzere emtia fiyatları ve gıda fiyatlarının artmaya devam etmesinin, önümüzdeki dönemde enflasyonun yukarı yönlü olmasına ilişkin beklentileri artırdığına işaret eden Deniz, şöyle devam etti:

“KKTC kamu yönetimi mahalli gelirlerinin yerel giderlerini karşılama oranı 2018 yılında %101 seviyesine çıkarken 2019 yılında %96, 2020 yılında ise %87 seviyesine kadar gerilemişti.

2021 yılı birinci çeyreğinde ise bu oran %92,28 olarak gerçekleşmiştir.

2020 yılında ilk üç ayda 133 milyon fazla veren KKTC yerel bütçesi 2021 yılının aynı döneminde 135 milyon açık vermiştir.

Bankacılık sektörünün aktif büyüklüğü 2020 yılında da artmaya devam etmiştir.

Pandemi döneminde ekonomik faaliyetlerin aksaması nedeniyle özel sektör işletme kredilerine ağırlık vermiş ve 2020 yılında işletme kredileri %36,9 artmıştır.

Hanehalkının ise gelir kaybına uğraması ve harcamalarının azalması neticesinde tüketici kredileri azalmış ancak tasarruf mevduatları dövizin de artmasının kısmi etkisiyle 2020 yılında %25,3 artmıştır.

Diğer ülkelerde olduğu gibi turizm sektörü KKTC’de de zor bir yıl geçirmiştir.

2021 yılı ilk çeyreğinde gelen yolcu sayısı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %99,2 azalmıştır.

2021 yılı birinci çeyrekte Türkiye Cumhuriyeti ile 2021 yılında tamamlanması öngörülen ve 12 maddelik bir eylem planı ihtiva eden ‘2021 Yılı T.C. Hükümeti ile KKTC Hükümeti Arasında İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması’ imzalanmıştır.

Söz konusu anlaşmada KKTC tarafının taahhütleri 2021 Yılı Eylem Planını hayata geçirmek ve 2022 yılını kapsayacak ekonomik program teklifini en geç Ekim 2021 tarihine kadar hazırlamak şeklinde belirtilmiştir.

Anlaşma kapsamında bütçe açığı için ayrılan kaynağın yerel giderlerde tasarruf yapılmaması durumunda yeterli olmayacağı ve altyapı ile reel sektör için ayrılan kaynağın hızlı bir şekilde ekonomiye aktarılmasının pandemi döneminde oldukça önemli olduğu değerlendirilmektedir.”

Öne plana çıkan ekonomik veriler şöyle:

– Ekonominin 2020 sonunda %11.04 civarında küçüldüğü tahmin ediliyor.

– İşsizlik oranı 2020’de 9 yıl sonra ilk defa %10.1 ile çift hanelere çıktı.

– Genç işsizlik oranı yaklaşık %10 puan artarak %29.3’e yükseldi.

– 2020’de enflasyon oranı %15.03 oldu. Nisan ayında yıllık enflasyon %16.45’e ulaştı.

– Kamu yönetimi mahalli gelirlerinin yerel giderlerini karşılama oranı 2018’de %101 seviyesine çıkarken 2019’da %96, 2020’de ise %87 seviyesine kadar geriledi 2021 birinci çeyreğinde ise bu oran %92.28 olarak gerçekleşti.

– 2020’de ilk üç ayda 133 milyon fazla veren KKTC yerel bütçesi 2021’de aynı döneminde 135 milyon açık verdi.

– Bankacılık sektörünün aktif büyüklüğü 2020 yılında da artmaya devam etti.

– Pandemi döneminde ekonomik faaliyetlerin aksaması nedeniyle özel sektör işletme kredilerine ağırlık verdi ve işletme kredileri %36.9 arttı.

– Hanehalkının gelir kaybına uğraması ve harcamalarının azalması neticesinde tüketici kredileri azaldı ancak, tasarruf mevduatları dövizin de kısmi etkisiyle %25.3 arttı.

– Turizm sektörü KKTC’de de zor bir yıl geçirdi. 2021’in ilk çeyreğinde gelen yolcu sayısı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %99.2 azaldı.