Hellimde istenilen süt oranına 15 yılda gelinir

Sanayi Odası Başkanı Candan Avunduk, AB tarafından tescillenen hellimde küçükbaş hayvan sütünün yüzde 51 oranına gelmesinin 15 yıl alacağını söyledi

Kıbrıs Türk Sanayi Odası (KTSO) Başkanı Candan Avunduk, hellim kararıyla ilgili, “Avrupa’ya hellim sattığımız gün bu iş tamamdır diyebiliriz, şu an ‘oldu- bitti, tamamdır’ demek için erken… Endişelerimiz var…” dedi. Asıl mücadelenin bundan sonra başlayacağını ifade eden Avunduk, “Önemli olan, kağıt üzerindeki değil, gerçek hayattaki uygulanmaların nasıl olacağı…” vurgusunda bulundu. “İşlenmiş gıda ürünlerinin başına gelenlerin hellimin de başına gelmesinden korkuyoruz. Bunun olmaması için geçmişteki mücadeleyi geleceğe de taşımaya kararlıyız” şeklinde konuşan Avunduk, “Kıbrıslı Türk çiftçisinin, hayvancısının, imalatçısının ve ekonomisin heba edilmemesi için elimizden geleni yapmaya devam edeceğiz” dedi. Candan Avunduk, hellim-hallumi de yüzde 51 koyun ve keçi sütü kullanılacak olmasının maliyeti artırdığına dikkat çekti. Avunduk, küçükbaş hayvan sütünün yüzde 51 oranına gelmesinin 15 yıl alacağını belirterek, Kıbrıslı Türk ve Rum üreticilerin çıkmazda olduğuna vurgu yaptı.

Avunduk, tescille ilgili diğer sıkıntılardan da bahsederek, “Light hellimler, rende hellimler ve burger hellimler yapıldı. Bunlar tescil içinde olmadığı için üretilemez. Burada da sıkıntı var. Biz etken değil edilgendik. Onlara uymak zorunda kaldık. Pazarda rekabet şansımızı düşürecek” diye konuştu.

“Karar 6-8 ay sonra yürürlüğe girecek

Avunduk, hellimin tescili ve yeşil hat tüzüğündeki düzenlemeyle ilgili taslağın içeriğini göremediklerini belirterek, “Anladığımız kadarıyla yeşil hat tüzüğü geçti. Komisyonda oylama yapılacak ve resmi gazetede yayınlanarak 6-8 ay sonra yürürlüğe girecek” dedi.

Kıbrıslı Türk ve Rum süt ve hayvan üreticilerinin çıkmazda olduğuna işaret eden Avunduk, “Güney’de küçükbaş ve büyükbaş üreticileri arasında kavga vardı. Kimin sütü daha fazlaysa daha çok satacak ve kar edecek diye mücadele ettiler. Rum tarım bakanı hellimdeki süt oranı yüzde 51 küçükbaş olacak dedi. Güneydeki sanayiciler tarım bakanlığını eleştiriyor. Küçükbaş sütü bulmakta zorlanılması, maliyetin artırılması ve Avrupada hellime benzer farklı isimlerle üretilen peynirden dolayı rekabetten dolayı kızgınlar” ifadelerini kullandı.

“KUZEY’DE SÜT ORANI YÜZDE 11-12”

Küçükbaş hayvan süt oranının Kuzey’de yüzde 11-12, Güneyde ise 15-20 civarında olduğuna vurgu yapan Avunduk, “Küçükbaş süt oranının yüzde 51’e çıkması 15 yıl alır. Hayvan hastalıklarında yüzde 90 iyiyiz, yüzde 85-90 sütümüz soğuk zincirde, fabrikaların tamamı AB normlarında ve yemler ülkede bulunuyor. Bunlar olumlu yanlarımız” dedi.

Öte yandan Kıbrıs Türk Sanayi Odası, (KTSO) Avrupa Komisyonu’nda Hellim/Halloumi tescilinin onaylanmasının memnuniyet verici olduğuna dikkat çekerek, KTSO olarak gerek üreticilerin, gerekse de siyasi çevrelerin hellimle ilgili yaşanan son gelişmelerden rehavete kapılmaması gerektiğini ve asıl mücadelenin şimdi başladığını vurguladı.

KTSO tarafından yapılan yazılı açıklama şöyle:

“Hellim coğrafi işaret tescili ile ülkemizde üretilen hellimin Yeşil Hat Tüzüğü (YHT) kapsamında güneye ve oradan Avrupa Birliği’ne satılmasına imkan veren düzenlemeler AB’nin teknik alt komitelerinden onay almıştır. Söz konusu düzenlemelerin Nisan ortasında AB Komisyonerleri tarafından onaylanarak, yasallaşması beklenmektedir. Her iki düzenlemenin de eş zamanlı olarak yapılması, Avrupa Komisyonu’nun 2015’te liderler mutabakatı çerçevesinde vermiş olduğu sözü tutması açısından büyük önem arz etmektedir.

Gelinen süreç içerisinde, Kıbrıs Türk tarafının önemli kazanımlarının yanında bazı tavizleri bulunmakla birlikte, bundan sonraki uygulama süreçlerinin nasıl işleyeceği konusunda belirsizlikler barındırmaktadır.

KTSO olarak, üreticilerle birlikte 2007 yılından beri hellimin coğrafi işaret tescilinin Güney Kıbrıs makamları tarafından tek taraflı olarak alınmasının engellemesine yönelik yaptığımız mücadelede bize destek veren ve birlikte hareket ettiğimiz mevcut ve eski Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık, Dışişleri Bakanlığı, Tarım Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, AB Koordinasyon, Hayvancılar Birliği, SÜİB, KTTO, Çiftçiler Birliği yetkilileri ile geçmiş dönemlerde KTSO’da görev alan başkan, yönetim kurulu ve uzmanlarına teşekkür etmek istiyoruz.

Ancak gelinen bu süreç, üreticilerimizin haklarının korunması kapsamında daha organize, daha bütüncül ve kolektif bir çalışma içeren yeni bir mücadele gerektirmektedir. Tescilin geçmesi ve Yeşil Hat Tüzüğü (YHT) kararının onaylandığını düşünerek, yarın AB’ye hellim satılabileceğini ifade eden bazı çevreler bulunmaktadır. Ancak bu durum ne yazık ki gerçeklerle örtüşmemektedir.

Şöyle ki, YHT’de hiçbir yasal engel olmamasına rağmen işlenmiş gıda ürünlerinin ve gıda ile temas eden plastik ürünlerinin geçişine Güney Kıbrıs makamları izin vermemektedir. AB Komisyonunun her yıl yayınladığı YHT raporunda ifade edip, Kıbrıslı Rum makamları uyarmasına rağmen işlenmiş gıdalar on yılı aşkın süredir halen YHT kapsamında satılamamaktadır. AB’nin işlenmiş gıdaların YHT geçişi konusunda Rum makamlarına yönelik herhangi bir yaptırım gücü kullanmaması, hellim konusunda da benzer sıkıntıların olmasına neden olabileceğini göstermektedir.

Bununla birlikte, YHT’de kişilerin geçişi konusunda da Kıbrıslı Rum makamların, tüzüğe aykırı hareket ettiği ve AB’nin buna yönelik herhangi bir aksiyon almadığı da unutulmamalıdır.

Bu gerçekler ışığında, KTSO olarak gerek üreticilerimizin gerekse siyasi çevrelerin hellimle ilgili yaşanan son gelişmelerden rehavete kapılmamasını, asıl mücadelenin şimdi başladığını, gerek tescilin gereklerinin yerine getirilmesi gerekse haklarımızın sonuna kadar korunması için vakit kaybedilmeden çalışmaya devam edilmesi gerektiğini hatırlatmak istiyoruz. Esas amaç, üreticilerimizin kapasitesini geliştirirken, tescil ve YHT üzerinden ihracat uygulamaları bağlamında belirsizliklerin giderilmesi için mücadele etmek olmalıdır.