KKTC borç batağında! 29 milyar TL borç var

KKTC’nin eylül sonu itibarıyla 5 milyar 988 milyon TL içborç, 23 milyar 186 milyon TL dış borç olmak üzere toplam kamu borcu 29 milyar 174 milyon TL’ye yükseldi Maliye Bakanı Serdar Denktaş, eylül sonu itibarıyla 5 milyar 988 milyon TL iç borç, 23 milyar 186 milyon TL dış borç olmak üzere kamu borcunun 29 milyar 174 milyon TL’ye yükseldiğini açıklayarak, “Kamu borç yükünün kontrol altında tutulup azaltılması birinci önceliğimiz olmak zorunda” dedi.  Denktaş, bu rakamın tahmini Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın yüzde 180’ine tekabül ettiğini ve kamu maliyesiyle ekonomiyi olumsuz etkilediğini vurguladı.  Serdar Denktaş, ülkenin en büyük sorunlarından birinin, giderlerin gelirlerden fazla olması olduğunu vurguladı.  2019’da devlet iç borçlarının faiz ödemelerinin yapılabilmesi amacıyla 230 milyon TL ödenek öngörüldüğünü söyleyen Denktaş, 2019 bütçesinin 2018’e göre, genel bütçe büyüklüğünün yüzde 32,96 ve genel bütçe açığının ise yüzde 926 artışla, yerel bütçe büyüklüğünün yüzde 39,48 ve yerel bütçe açığının ise yüzde 130,83 artışla hazırlandığını bildirdi.  Denktaş, 2019 Mali Yılı Bütçesi’nde Türkiye Cumhuriyeti yardımlarının 695 milyon TL, Türkiye Cumhuriyeti kredilerinin 575 milyon TL olarak öngörüldüğünü belirtti.  Denktaş, Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’nda 2019 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı hakkında sunuş konuşması yaptı.  2019 Bütçesi hazırlanırken, bütçe uygulama sonuçları, döviz kurlarındaki değişmeler, büyüme ve enflasyon olarak adlandırılan Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) artışlarının temel dayanaklar olarak alındığını kaydeden Serdar Denktaş, ülkenin en büyük sorunlarından birinin, giderlerin gelirlerden fazla olması olduğunu vurguladı.  Geçmişle ilgili değerlendirmelerde bulunan Denktaş, şu verileri paylaştı:  “2013 mali yılı 45,4 milyon TL, 2014 mali yılı 32,4 milyon TL, 2015 mali yılı 104,1 milyon TL Bütçe açığı ile kapatılmıştır. 2016 mali yılı 20,8 milyon TL, Bütçe fazlası ile kapatılmıştır.  Kesin Hesap Yasa Tasarısı görüşülecek olan 2017 yılı açık tahmininde yanılmakla birlikte 206,7 milyon Türk Lirası olarak öngörülen açık 106,8 milyon Türk Lirası bütçe fazlasıyla kapatılmıştır.”  “2018’DE 31,4 MİLYON TL BÜTÇE AÇIĞI ÖNGÖRÜLÜYOR”  Denktaş, 2018 yılı bütçe öngörü ve gerçekleşme rakamlarını bakıldığında;  2018 mali yılı bütçesi 5 milyar 815 milyon TL bütçe büyüklüğü ve 83 milyon TL genel bütçe açığı ve 543 milyon TL yerel bütçe açığı öngörüsü ile yasalaştığını; 2018 mali yılının, yıl sonu tahminlerine göre 68,6 milyon TL genel bütçe fazlası öngörülmekle birlikte ekonomik program ve mali protokollere göre Türkiye Cumhuriyeti’nden sağlanması gereken kaynakların yıl sonuna kadar sağlanamaması halinde 31,4 milyon TL bütçe açığı öngörüldüğünü açıkladı.  Yerel bütçe açısından, 2018 yerel bütçe büyüklüğü 543 milyon TL, bütçe açığı ile 5 milyar 45 milyon TL olarak öngörülen yerel bütçenin yıl sonunda 5 milyar TL’ye ulaşacağı, böylece öngörülenin 45 milyon TL altında kalacağı ve buna karşın 4 milyar 502 milyon TL olarak öngörülen yerel bütçe gelirlerinin ise yıl sonu 4 milyar 968 milyon TL’ye ulaşacağı ve bütçe açığının ise 31,4 milyon TL olarak gerçekleşeceğinin hesaplandığını anlatan Denktaş, şöyle konuştu:  “Yukarıda değinilen 2018 yılı bütçe öngörü ve gerçekleşme rakamlarına bakıldığında, 2018 yılı bütçe hazırlığına göre yüzde 5.7 olan asgari ücret artış öngörüsü, yüzde 20.5 olarak gerçekleştiği ve ayrıca TÜFE oranlarında DPÖ verilerine göre yapılan toplamda yüzde 12.2 artış öngörüsüne karşın gerçekleşmenin toplamda yüzde 19.96 ve hükümet kararı ile de 2011 sonrası işe girenler için toplamda yüzde 23 olarak uygulandığı yine ayrıca Fiyat İstikrar Fonu gelirlerinde akaryakıt payının öngörülenin altında kalması ve elektrik kullanımı ile ilgili giderlerin öngörüye göre yüzde 84,3 oranında artması dikkate alındığında 2018 yıl sonu bütçe açığı rakamının öngörülene göre büyük bir boyutta olmadığı söylenebilir”.  AÇIĞIN İÇ KAYNAKLARLA KARŞILANMASI HEDEFLENİYOR  2019 bütçesinin 7 milyar 731 milyon 500 bin TL gider, 6 milyar 880 milyon TL gelir ve 851 milyon 500 bin TL açıkla onaylandığını kaydeden Denktaş, öngörülen bütçe açığının iç kaynaklarla karşılanmasının hedeflendiğini söyledi.  Denktaş, bunun kendilerine daha fazla görev yüklediğinin bilinciyle çalışmalarının artırarak sürdüreceğini söyledi.  Maliye Bakanı Denktaş, 2018 bütçesinin görüşülmesi sırasında kürsüden “Özellikle yerel gelirlerimizde, gelirlerin artırılmasına bağlı olarak hedeflerin tutturulması sonucu; görevimiz, ülkenin ihtiyacı olan projelerin hızla hayata geçirilmesidir. Bu bağlamda, reel sektör ile yatırımlara hız kazandırılarak, üretimi ve buna bağlı olarak istihdamı artırmak temel hedefimizdir” dediğini hatırlattı. Denktaş buna paralel, 2017’de TC kaynaklı yatırımlar ve reel sektör destekleri öngörülenin üzerinde gerçekleşirken, yine 2017 yılında yüzde 78,85 artış ile 70 milyon TL’den 125,2 milyon TL’ye yükseltilen ve öngörülenin üzerinde gerçekleşen Mahalli Kaynaklı Yatırımlarının 2018’de yüzde 40,45 artış ile 175,8 milyon TL’ye yükseltildiğini kaydetti.  Bu rakamın 2016 mahalli kaynaklı yatırımlarına göre yüzde 151,21 artışa karşılık geldiğini söyleyen Denktaş, ülkenin kanayan yarası olan aşırı borç yükünün 30 Eylül 2018 sonu itibariyle 5 milyar 988 milyon TL iç borç, 23 milyar 186 milyon TL dış borç olmak üzere 29 milyar 174 milyon TL’ye yükseldiğini kaydetti. Bu rakamın, tahmini GSYİH’nın yüzde 180’sine tekabül etmekte olduğunu söyleyen Denktaş, bu durum kamu maliyesini ve ekonomiyi olumsuz etkilemeye devam ettiğini kaydetti.